پژوهشنامه مطالعات نسخ خطی

پژوهشنامه مطالعات نسخ خطی

بررسی تحلیلی آثار حزین لاهیجی بر اساس نمونه‌های موجود در مرکز نسخ خطی آستان قدس رضوی

نوع مقاله : پژوهشی

نویسنده
مدیر مرکز نسخ خطی
چکیده
هدف: در این مقاله به بررسی ارزش محتوایی آثار حزین لاهیجی بر اساس کتابشناسی‌های صورت گرفته درباره آن و مقایسه تطبیقی با نسخه‌های موجود در مرکز نسخ خطی آستان قدس رضوی پرداخته می‌شود. هدف از این پژوهش، اعتبارسنجی نسخه‌های منسوب به دستخط حزین و معرفی کتاب‌های مهم اوست. اهمیت این موضوع از آن روست که تاکنون در شناسایی و تصحیح آثار حزین، از نسخه‌های موجود در مرکز استفاده‌نشده و برخی از آن‌ها ناشناخته باقیمانده است.
روش/ رویکرد پژوهش: روش پژوهش کتابخانه‌ای و تحلیلی است و سعی‌شده تا نسخ خطی موجود از جنبه نسخه‌شناسی و نسخه‌پژوهی موردتوجه قرار گیرد. سؤالات پژوهش عبارت است از این‌که مهم‌ترین کتابشناسی‌های تألیف شده درباره حزین چه می‌باشد و از چه ویژگی‌هایی برخوردارند؟ مشخصات نسخه‌شناسی و نسخه‌پژوهی آثار حزین در مرکز نسخ خطی آستان قدس رضوی چیست؟ کتاب‌های حزین چه اهمیتی در پژوهش‌های حزین‌شناسی دارد و تا چه اندازه باعث تکمیل پژوهش‌های قبلی می‌گردد؟
یافته‌ها و نتایج: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که دست‌نویس حزین با عنوان فهرست مشایخ، مهم‌ترین منبع در دسترس برای معرفی آثارش است، هرچند که دربرگیرنده همه نیست و از آن می‌توان برای تدقیق کتابشناسی‌های صورت گرفته استفاده نمود. علاوه بر فهرست، 14 نسخه خطی از کتاب‌های موردبررسی در این مقاله در دیگر پژوهش‌های انجام درباره حزین مورد استناد و استفاده قرار نگرفته است. برخی از این آثار به لحاظ نسخه‌شناسی از اهمیت بیشتری نسبت به کتاب‌های چاپ برخوردار است و 3 نسخه نیز به چاپ نرسیده است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Analytical Review of Hazin Lahiji's Books Based on Astan Quds Razavi Manuscript Center's Copies

نویسنده English

abolfazl Hassanabadi
Head of manuscript center of aq library
چکیده English

Objective: This article examines the content value of Hazin Lahiji's works based on its bibliographies and a comparative comparison with the available copies in the Astan Quds Razavi Manuscript Center. The purpose of this study is to validate the copies attributed to Hazin Lahiji's handwriting and introduction of his important books. So far, in identifying and correcting Hazin's books, this center's copies have been unused and some remain unknown.
 Research Method /Approach: Library-Analytical Research Method is attempted to consider the existing manuscript from the codicological point of view. Research questions are: What is the most important bibliography about Hazin and what are the characteristics? What are the codicological specifications of Hazin's books in the Astan Quds Razavi Manuscript Center? What is the importance of Hazin's books in knowing Hazin Research's and to what extent does it complete previous research?
Findings and Conclusions: Research Findings show that Hazin's handwriting which is known as Fehrest-e Mashayekh (List of elders) is the most important source available to introduce his works, although it does not include everything and it can be used to make the bibliographies more accurate. In addition to the list, fourteen examined manuscripts in this article have not been cited or used in other researches about Hazin. Some of these manuscripts are more important than printed books from codicological point of view, and three copies have not been published.

کلیدواژه‌ها English

Hazin Lahiji
India
Astan Quds Manuscript Center
Fehrest-e Mashayekh
باقری بیدهندی، ناصر. (1377الف). قصیده لامیه، مجموعه رسائل حزین لاهیجی. تهران: میراث مکتوب.
باقری بیدهندی، ناصر. (1377ب). رساله خواص الحیوانات، مجموعه رسائل حزین لاهیجی. تهران: میراث مکتوب.
باقری بیدهندی، ناصر. (1377پ). رساله در بشاراتی بر ظهور حضرت محمد(ص)، مجموعه رسائل حزین لاهیجی. تهران: میراث مکتوب.
باقری بیدهندی، ناصر. (1375). فتح السبل. به‌کوشش ناصر باقری بیدهندی. تهران: میراث مکتوب.
حزین، محمدعلی. (1375). تذکره المعاصرین. تهران: میراث مکتوب، سایه.
ختک، سرافراز خان. (1394). احوال و آثار حزین لاهیجی. ترجمه سید نقی عباس (کیفی). دهلی‌نو: خانه فرهنگ جمهوری اسلامی.
ختک، سرافراز خان. (1380). «زندگی، آثار و عصر شیخ حزین». ترجمه معصومه سالک. مجموعه مقالات علامه ذوالفنون محمدعلی حزین لاهیجی. تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.
ختک، سرافراز خان. (1392). از اصفهان تا بنارس. قم: مجمع ذخایر اسلامی، موسسه تاریخ علم و فرهنگ.
سالک، معصومه. (1374). کتابشناسی حزین لاهیجی. تهران: سایه.
سمنانی، وحید. (1387). دیوان حزین لاهیجی. مقدمه و تصحیح حزین لاهیجی. تهران: سنایی.
شفیعی‌کدکنی، محمدرضا (م. سرشک). (1342). حزین لاهیجی، زندگی و زیباترین غزلهای او. مشهد: توس.
قربانی، زین‌العابدین. (1380). مجموعه مقالات علامه ذوالفنون محمدعلی حزین لاهیجی. تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.
نسخ خطی
حزین، محمدعلی. تذکره احوال حزین. نسخه خطی شماره 28076. محل نگهداری: کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی.
حزین، محمدعلی. قصیده لامیه. نسخه خطی شماره 28077. محل نگهداری: کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی.
حزین، محمدعلی. تذکره المعاصرین. نسخه خطی شماره 28078. محل نگهداری: کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی.
حزین، محمدعلی. جام‌جم (االکائنات). نسخه خطی شماره 28079. محل نگهداری: کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی.
حزین، محمدعلی، شرح البیت نجوم. نسخه خطی شماره 28080. محل نگهداری: کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی.
حزین، محمدعلی. فهرست مشایخ. نسخه خطی شماره 28081. محل نگهداری: کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی.
حزین، محمدعلی. خواص الحیوان. نسخه خطی شماره 24667. محل نگهداری: کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی.
حزین، محمدعلی. صفیردل. نسخه خطی شماره 40714. محل نگهداری: کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی.
حزین، محمدعلی. بشاره النبوه. نسخه خطی شماره 53492. محل نگهداری: کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی.
حزین، محمدعلی. فتح السبل. نسخه خطی شماره 24622. محل نگهداری: کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی.
حزین، محمدعلی. آداب نوافل لیلیه. نسخه خطی شماره 44780. محل نگهداری: کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی.
حزین، محمدعلی. دیوان حزین. نسخه خطی شماره 34899. محل نگهداری: کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی.
حزین، محمدعلی. دیوان حزین. نسخه خطی شماره 54834. محل نگهداری: کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی.
حزین، محمدعلی. کلیات حزین. نسخه خطی شماره 22169. محل نگهداری: کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی.